Spreiden is niet alleen van belang bij beleggingen. Ook bij successieplanning is spreiden het toverwoord, om erfgenamen zo weinig mogelijk erfbelasting te laten betalen. We maken dit duidelijk aan de hand van een vereenvoudigd voorbeeld.
Frans en Isabelle hebben 2 kinderen, Joris en Korneel. Hun huis-met-tuin is afbetaald en ze hebben een mooie spaarpot. Er valt dan ook heel wat te erven.
Om de voorbeelden hieronder niet al te ingewikkeld te maken, gaan we ervan uit dat de ouders samen sterven. Dit is niet het meestvoorkomende scenario, maar het verandert niets aan het principe van fiscale optimalisatie door spreiding.
Scenario I
Frans en Isabelle waren getrouwd met gemeenschap van goederen, en hadden op hun oude dag hun huis-met-tuin verkocht, om vervolgens in een huurappartement te gaan wonen. Opbrengst: €400.000, dat toegevoegd werd aan hun spaarrekening waar reeds €300.000 op stond. Nalatenschap: €700.000 cash.
Na hun overlijden geeft dat een eenvoudige verdeling: er is alleen geld, en Joris en Korneel krijgen elk de helft.
Joris wordt door de fiscus in schijven belast op zijn €350.000:
- In Vlaanderen wordt de eerste schijf van €50.000 belast aan 3%: €50.000 x 3% = €1.500;
- De volgende schijf, tot €250.000, wordt belast aan 9%: €200.000 x 9% = €18.000;
- De schijf boven €250.000 wordt belast aan 27%: €100.000 x 27% = €27.000.
Totale erfbelasting door Joris te betalen bedraagt €46.500. Idem voor Korneel, dus de fiscus ontvangt €93.000.
Scenario II
Op het moment van hun overlijden woonden Frans en Isabelle nog steeds in hun huis-met-tuin ter waarde van €400.000. Er staat €300.000 op de spaarekening, waardoor ze hetzelfde vermogen hebben als in het vorige scenario. Hier is echter sprake van een spreiding tussen onroerend en roerend goed, en dat maakt fiscaal een groot verschil uit, vermits de fiscus roerende en onroerende goederen afzonderlijk taxeert.
Concreet: Joris krijgt de halve eigendom van het huis ter waarde van €200.000 en de helft van de spaarrekening, €150.000.
Voor het halve huis bedraagt de fiscale bijdrage voor Joris:
- €50.000 aan 3% = €1.500;
- €150.000 aan 9% = €13.500.
En voor de helft van het spaargeld wordt dat voor hem:
- €50.000 aan 3% = €1.500;
- €100.000 aan 9% = €9.000.
Totale fiscale factuur voor Joris: €25.500. Idem voor Korneel, en de fiscus ontvangt dus €51.000.
Scenario III
Frans en Isabelle waren gehuwd met scheiding van goederen en op het moment van hun overlijden woonden ze nog steeds in hun huis-met-thuin ter waarde van €400.000. Er staat €300.000 op de spaarekening, waardoor ze hetzelfde vermogen nalaten als in de vorige scenario’s.
Door hun huwelijkscontract beschouwt de fiscus dit als 2 afzonderlijke erfenissen. Frans bezat als het ware een half huis (€200.000) en een halve spaarrekening (€150.000). Isabelle bezat de andere helften.
Joris erft de helft van de bezittingen van zijn papa (de andere helft gaat naar Korneel):
- €100.000 onroerend geeft €50.000 x 3% + €50.000 x 9% = €6.000 erfbelasting.
- €75.000 roerend vermogen geeft €50.000 x 3% + €25.000 x 9% = €3.750 erfbelasting.
Door Joris te betalen voor papa’s nalatenschap: €9.750.
Joris erft ook de helft van de bezittingen van zijn mama, en dat geeft nog eens €9.750 te betalen, wat de fiscale teller op €19.500 brengt.
Voor Korneel geldt dezelfde berekening, waardoor de fiscus in totaal €39.000 afroomt van de totale nalatenschap van Frans en Isabelle.
Besluit
Drie maal een nalatenschap met identieke waarde, driemaal een totaal vershillende erfbelasting… Het kan misschien een taboe zijn, maar een zorgvuldige erfenisplanning kan de nabestaanden veel fiscaal leed besparen door de nalatenschap te spreiden over roerend en onroerend vermogen, en door de keuze van het huwelijksstelsel.
De notaris kan jouw concrete geval verder uitwerken.
MijnKapitaal.be geeft geen beleggingsadvies en bemiddelt niet in financiële producten. Elke belegger is zelf verantwoordelijk voor zijn keuzes.
Het verschil tussen scenario II en III lijkt mij alleen maar te bestaan als beiden precies op hetzelfde moment overlijden wat. Indien er bijvoorbeeld een uur verschil is tussen de overlijdens denk ik dat er geen verschil is.
Ook als slechts 1 partner sterft, heeft het huwelijksstelsel invloed: bij scheiding van goederen erven de kinderen de blote eigendom; de langstlevende partner erft enkel het vruchtgebruik.
Dat is toch ook zo bij gemeenschap van goederen ?
Je hebt gelijk. Mijn antwoord was niet volledig. Bij gemeenschap van goederen wordt 50% van de gemeenschap (+ het eigen vermogen, als dat er is) geërfd door de kinderen; bij scheiding van goederen wordt het eigen vermogen van de overledene geërfd (+ de helft van de onverdeeldheid, als dat er is).
Voor “nieuw samengestelde gezinnen” kunnen een paar minuten een wezenlijk verschil maken.
In de krant lees je dan zoiets: de passagier overleed terplaatse, de bestuurder tijdens het vervoer naar de kliniek….
Stel dat de ouders maar 1 kind hebben: Zij verkopen hun woning en kopen een appartement op naam van hun enig kind. Zij vragen bij de notaris het vruchtgebruik van het appartement. Kan op deze wijze de erfenis ook worden “geoptimaliseerd”?
Scenario I (er is enkel geld, maar dan €300.000 i.p.v. €700.000) en scenario III (€300.000 over te erven bij scheiding van goederen) blijven dan van toepassing.
Beste
betreft spreiding in het kader van successieplanning, voorbeeld van Frans en Isabelle
de berekening lijkt me niet correct : bij overlijden van de ouders wordt de overlevende ouder belast op het vruchtgebruik en is de eigen woning vrijgesteld van erfbelasting. Hiermee wordt geen rekening gehouden in de berekening
Hoogachtend
j Desmarets
Bij overlijden van de ouders (je gebruikt zelf het meervoud) is er geen overlevende ouder…
Dit staat ook zo in het artikel: “Om de voorbeelden hieronder niet al te ingewikkeld te maken, gaan we ervan uit dat de ouders samen sterven. Dit is niet het meestvoorkomende scenario, maar het verandert niets aan het principe van fiscale optimalisatie door spreiding.”
Wanneer slechts 1 ouder sterft, erft de langstlevende inderdaad het vruchtgebruik. Dan ziet de erfenis(berekening) er anders uit, maar ook dan geldt: spreiding over onroerend en roerend goed is fiscaal voordeliger dan geen spreiding.
Duidelijk, maar misschien is een bijkomend artikeltje waarbij de vrouw 1 jaar later sterft nog relevanter. Als je echt goed overeen komt kunnen je ouders je het huis (naakte eigendom) al gedeeltelijk schenken in schijven (om de 3j) en dit voor overlijden. Dan betaal je nog minder (op het huis)
Correct. Schenken is voordelig, al was het maar doordat de laagste schijf (die aan 3% getaxeerd wordt) €150.000 is i.p.v. €50.000.